Wat als voorlezen thuis niet vanzelf gaat?  |  9-9-2026

Door: Esther Hulst

Op 16 september staan we met Circus Alfabet in Cultura Ede. Niet zomaar een voorstelling, maar een voorstelling die je stil laat staan bij iets dat voor de meeste mensen zo vanzelfsprekend lijkt: kunnen lezen.

En het is de eerste voorstelling die we samen met een andere partij maken: Bibliotheek Barneveld.

Bijna twee jaar geleden vroeg Bibliotheek Barneveld ons om een voorstelling te maken over dit thema. Een voorstelling voor groep 3 en 4, waarbij ook de ouders meekomen. Om te vieren dat de kinderen net hebben leren lezen en schrijven, en om ouders bewust te maken van de gevolgen van laaggeletterdheid. Want als er thuis niet gelezen wordt, “erven” kinderen dit ongemak. Zo wordt laaggeletterdheid van generatie op generatie doorgegeven. En dat wil de bibliotheek, samen met ons, stoppen.

We voelden ons vereerd en tegelijkertijd sterk gemotiveerd. Dit past precies bij wie wij zijn en wat wij doen. Zo werd het idee voor Circus Alfabet geboren: een voorstelling waarin de vreugde van leren lezen en schrijven samenkomt met de worsteling van laaggeletterdheid. Het is bijzonder hoe mijn liefde voor taal nu juist ook de andere kant van de medaille laat zien.

In Nederland kunnen bijna 3 miljoen mensen niet goed lezen of schrijven. Wat veel mensen niet weten: laaggeletterdheid wordt vaak van generatie op generatie doorgegeven.

Het is bovendien een moeilijke groep om te bereiken. Er is veel schaamte en ongemak. En als lezen en schrijven moeilijk is, heeft een flyer maken weinig nut. Toch?

Bibliotheek Barneveld en het Taalhuis wilden dit probleem aanpakken. Ze wilden deze mensen wél bereiken. En wel met een voorstelling. Een voorstelling voor kinderen, waarbij ouders ook worden uitgenodigd, zodat laaggeletterde ouders bereikt worden. Precies de doelgroep.

Inmiddels is dat eerste gesprek bijna twee jaar geleden. Een voorstelling in opdracht maken gaat niet over één nacht ijs. Na veel brainstorms, onderzoek en overleg hadden we een goed concept. De voorstelling moest er zijn voor kinderen van groep 3 en 4 die net hadden leren lezen. Hun ouders zouden ook worden uitgenodigd, om dat leren lezen samen te vieren. Met twee personages: een meisje van 7 en een ietwat chagrijnige, laaggeletterde buurman.

Met dat idee ging ik aan het werk. Ik schreef en schrapte. David corrigeerde en verzon duizend miljoen grappen, waarvan er nog zeker honderd over zijn. De personages kregen namen: Biby en meneer Zonneveld.

Na al dat onderzoek schreef de voorstelling zich bijna vanzelf. Dat gebeurt me vaker als de noodzaak groot is. En die is groot, want bijna 3 miljoen laaggeletterden is veel, veel te veel. Het idee dat het van generatie op generatie wordt doorgegeven, raakte mij enorm.

Het idee dat wij daar iets aan kunnen bijdragen (al is het maar één iemand die na het zien van de voorstelling naar de bieb of het Taalhuis gaat) zorgde voor zoveel noodzaak, dat het als vanzelf ging.

Nu spelen we de voorstelling in Ede en daarna in Hoofddorp. Maar we spelen hem net zo graag bij jou op school of in de bieb. Want een deel van die bijna 3 miljoen laaggeletterden loopt bij jou op school of in de bibliotheek rond. En deze voorstelling is een uitgelezen kans om ze op een leuke manier te bereiken.

Wil je meer weten over Circus Alfabet? Klik op de link, neem contact op, plan een belafspraak in of kom kijken!

Esther is eigenaar van Op de eerste rij. Ze maakt, schrijft en speelt voorstellingen met Theatergroep Zwerm en is daarbij werkzaam als theaterdocent. Hier schrijft ze over het maken van nieuwe voorstellingen, het lesgeven en haar leven als werkende moeder.